ON İKİ NİDANA

Minimalist olmakla beraber azda olsa benzer bir tasvirini logom üzerinde de gördüğünüz yaşam çarkı Budizm’de meditasyon sembolünü ifade eder. Doğum, ölüm, yeniden doğuş döngüsü anlamlarını kapsar ve Buddha’nın nirvana öncesi yaşamın sonsuz döngüsünü anlatan ıstıraptan kurtuluş çabalarının bir sembolüdür.

On iki nidana ise yaşam çarkının dış çemberidir. On İki Nidana, samsara olarak bilinen ölüm ve yeniden doğuş döngüsünün ya da diğer adı ile acı, ıstırap döngüsünün yaratıldığı nedensellik zincirini anlatır. Tüm bunlara ilk neden olarak cehalet kavramı ortaya çıkar. Her nidana yani halka kendisinden bir önceki halkadan kaynaklanır ve bir sonrakinin nedenidir. bu böylece hem anda hem de yaşamdan yaşama devam eder.

On iki nidana şunlardır:

1. Temel Cehalet ( Pali: Avidya)

Budist felsefeye göre acı ve ıstırap çekmemizin ana nedeni cehalettir. Doğum ve ölüm dögüsünü, gerçekliğini, neden-sonuç yasasını yanlış anlamadan kaynaklanan cehalettir.

2. Oluşumlar ( Sankhara)

Olumlu ve olumsuz zihinsel durumları kapsar. Temeli yine cehalete dayanır çünkü cehaletten kaynaklanan düşünsel faaliyetleri ve niyetleri oluşturur.

3.Bilinç ( Vinnana)

Altı duyu organının dış dünya ile etkileşiminden bilinç açığa çıkar.

4. İsim ve Biçim (Namarupa)

Fiziksel ve mental unsurların bir araya gelmesidir.

İsim, dugu-algı-düşünce-bilinç vb. zihinsel yönleri temsil eder.

Biçim ise, fiziksel bedeni.

 

5. Altı Duygu Temelleri ( Salayatana)

Duyu nesneleri ile bilinç arasındaki köprüdür.

6. İletişim (Phassa)

Duygular ve algılar temas yolu ile ortaya çıkar.

7. His / Duyum ( Vedana)

Nötr ya da farklı duyu durumlarının nesneler ile bağlantısı.

8.Susuzluk (Tanha)

Tüm duygulardan kaçınma isteğinden kaynaklanan arzu ve bağlanmayı ifade eder.

9. Tutunma/ Kavrama ( Upadana)

Nesnelere tutunma, bağlanmadır. Maddiyata, maddesel dünyaya, görüşlere, fikirlere, benlik duygusuna bağlanmayı kapsar.

10. Oluş veya Dünyevi Varoluş (Bhava)

Varoluşun farklı dönemlerinde doğmak ya fa ortaya çıkmak anlamındadır. İstek ve tutunma ile yönlendirilen eylemlerden etkilenir.

11. Doğum veya Oluş ( Jati)

Yeni bir bedenin ve zihnin belirli bir alemde ortaya çıkmasıdır.

12. Yaşlılık ve Ölüm (Jaramarana)

Fiziksel bedenin çürümesi, yaşlanması ve ölmesi.

Bu on iki halka, karmik neden ve sonuç döngüsünde yaşamdan yaşama geçiş şeklimizi tanımlar. Hepsi birbiri ile bağlantılıdır yani cehalet acı ve ıstıraba neden olur ve acı da devam eden cehalete ve yeniden doğuş döngüsüne yol açar.

Budizm felsefesi cehaletin ve özlemin sona ermesi ile kurtuluşa diğer adı ile Nirvana haline ulaşarak bu döngüyü kırmayı hedefler.

Sevgiyle kalın,

Yazan: Nilay.